Μετάβαση στο περιεχόμενο

Woke

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Woke, ή κατά ελληνική προφορά «γουώκ», στην αγγλική σημαίνει «στάση επαγρύπνησης ιδίως κατά των φυλετικών προκαταλήψεων και των εξ αυτών διακρίσεων»[1]. Πλέον, στον δυτικό κόσμο, από κοινωνικές δυνάμεις, προσδίδεται αρνητική χροιά και απαξία στην κουλτούρα (woke κουλτούρα, αγγλικά: woke culture) και στις πολιτικές που συνδέονται με αυτόν τον όρο[2], οι οποίες συχνά συνοψίζονται ως «woke ατζέντα» (αγγλικά: woke agenda) ή «γουοκισμός» (αγγλικά: wokism).

Οι πολιτικές που προωθούνται βάσει της σχετικής κουλτούρας κατηγορούνται ως υπερβολικές και ότι ένας πολίτης που εμφορείται από αυτήν την κουλτούρα καταλήγει ο ίδιος να παραβιάζει την ίδια την αρχή της ελευθερίας του λόγου[3][4]. Οι ίδιες κοινωνικές δυνάμεις θεωρούν ότι η woke κουλτούρα χρησιμοποιείται από το εκμεταλλευτικό σύστημα του καπιταλισμού που κυριαρχεί και ως προπέτασμα με σκοπό να προωθήσει νεοφιλελεύθερες πολιτικές υπό τον μανδύα δικαιωμάτων διάφορων κοινωνικών ομάδων (όπως ΛΟΑΤΚΙ+, φεμινίστριες, ακτιβιστές του BLM κ.ά.)[5].

Γενικά

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο όρος προέρχεται από το αφροαμερικανικό ιδίωμα (African-American Vernacular English) και εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2010, περιλαμβάνοντας μια ευρύτερη επίγνωση και επαγρύπνηση εναντίον κοινωνικών ανισοτήτων όπως ο σεξισμός, η ομοφοβία, ενώ έχει επίσης χρησιμοποιηθεί για να καλύψει ένα φάσμα ιδεών που αφορούν διάφορες πολιτικές που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «πολιτισμικά προοδευτικές». Ο όρος εξαπλώθηκε διεθνώς και προστέθηκε στο Αγγλικό Λεξικό της Οξφόρδης το 2017.

Από το 2019,[6] οι αντίπαλοι των πολιτισμικά προοδευτικών κοινωνικών κινημάτων χρησιμοποιούν τον όρο χλευαστικά ή σαρκαστικά, υπονοώντας ότι το «woke» είναι μια ανειλικρινής μορφή ακτιβισμού για το φαίνεσθαι.[7][8][9] Με τη σειρά τους, ορισμένοι σχολιαστές τον θεωρούσαν προσβλητικό όρο, με αρνητικούς συσχετισμούς σε όσους προωθούν πολιτικές ιδέες που αφορούν εθνική ταυτότητα και φυλή.[10]

Ο όρος «woke» έχει χρησιμοποιηθεί ειρωνικά από τη δεξιά πτέρυγα για να χλευάσει τους θεωρούμενους προοδευτικούς «πολεμιστές της κοινωνικής δικαιοσύνης».[11] Ακόμη, ορισμένοι αριστεροί, όπως ο συγγραφέας Ντανιέλ Μπερναμπέ και η φιλόσοφος Σούζαν Νέιμαν, επικρίνουν την woke ατζέντα ως μια μορφή διαχωρισμού, που διχάζει την εργατική τάξη και αποσπά την προσοχή από την οικουμενική ταξική πάλη.[12] Το woke, έχει χρησιμοποιηθεί για να αναφερθεί στη δραστηριότητα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης που θεωρείται ως μια ιδιοτελής και επιφανειακή μορφή ακτιβισμού, δηλαδή «slacktivism» («ο ακτιβισμός των τεμπέληδων»).[11] Ο Βρετανός δημοσιογράφος Στήβεν Πουλ σχολιάζει ότι ο όρος «woke» χρησιμοποιείται για να χλευάσει τον «υπερβολικά δικαιωματιστικό φιλελευθερισμό».[6]

Σύμφωνα με το Economist, ο όρος «woke» περιγράφει μία «μισαλλόδοξη και ηθικολογική ιδεολογία»[13].

Woke washing

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2010, ο όρος «woke» είχε εισέλθει στα κύρια μέσα ενημέρωσης και χρησιμοποιήθηκε για μάρκετινγκ[14]. Το 2018, ο Αφροαμερικανός δημοσιογράφος Σαμ Σάντερς υποστήριξε ότι η ουσία του γούωκ έχει χαθεί λόγω της υπερβολικής χρήσης από τους φιλελεύθερους και τις διάφορες επιχειρήσεις που προσπαθούσαν να φανούν προοδευτικές[15].

Ο όρος «woke καπιταλισμός» περιγράφει τα εμπορικά σήματα που χρησιμοποιούσαν πολιτικά προοδευτικά μηνύματα ως υποκατάστατο για καπιταλιστική μεταρρύθμιση[16], με πολλά παραδείγματα που περιλαμβάνουν διαφημιστικές εκστρατείες σχεδιασμένες να προσελκύουν τους millennials, οι οποίοι συχνά έχουν πιο φιλελεύθερες πολιτισμικά απόψεις από τις προηγούμενες γενιές[17]. Αυτές οι καμπάνιες πολλές φορές έγιναν αντιληπτές από τους πελάτες ως ανειλικρινείς και μη αυθεντικές και προκάλεσαν αντιδράσεις που συνοψίζονται στη φράση «get woke, go broke» (δηλαδή «γίνε woke, κατάληξε φτωχός»)[18].

Οι πολιτιστικοί επιστήμονες Ακάνε Κάναϊ και Ρόζαλιντ Τζιλ περιγράφουν τον «woke καπιταλισμό» ως μια δραματικά εντεινόμενη τάση να συμπεριληφθούν ιστορικά περιθωριοποιημένες ομάδες (προς το παρόν κυρίως ως προς τη φυλή, το φύλο και τη θρησκεία) για να προωθήσουν κάποιο προϊόν ή ιδέα στη διαφήμιση, με ένα υποκριτικό μήνυμα ενδυνάμωσης, σηματοδοτώντας προοδευτικές αξίες[5].

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Öberg, Dan; Hagström, Linus (2022-11). «Female Nationalist Activism in Japan: Truth-Telling Through Everyday Micro-Practices» (στα αγγλικά). Alternatives: Global, Local, Political 47 (4): 194–208. doi:10.1177/03043754221126279. ISSN 0304-3754. http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/03043754221126279.
  2. ↑ «Μήπως οι Ελληνες είναι υπερβολικά woke; | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ». www-kathimerini-gr.cdn.ampproject.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Φεβρουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2023.
  3. ↑ «Πώς η woke κουλτούρα έχει επιβάλει διακρίσεις στα πανεπιστήμια της Σουηδίας». www-athensvoice-gr.cdn.ampproject.org. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2023.
  4. ↑ «Qu'est-ce que la pensée « woke » ? Quatre questions pour comprendre le terme et les débats qui l'entourent». Le Monde.fr (στα Γαλλικά). 23 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2023.
  5. 1 2 Kanai, A.; Gill, R. (2020). «Woke? Affect, neoliberalism, marginalised identities and consumer culture» (στα αγγλικά). New Formations: a journal of culture/theory/politics 102: 10–27. doi:10.3898/NewF:102.01.2020. ISSN 0950-2378. https://www.lwbooks.co.uk/new-formations.
  6. 1 2 Poole, Steven (25 Δεκεμβρίου 2019). «From woke to gammon: buzzwords by the people who coined them». The Guardian (στα Αγγλικά). ISSN 0261-3077. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2025.
  7. ↑ Romano, Aja (9 Οκτωβρίου 2020). «How being "woke" lost its meaning». Vox (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2025.
  8. ↑ Butterworth, Benjamin (26 Ιουνίου 2021). «What does 'woke' actually mean, and why are some people so angry about it?». The i Paper (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2025.
  9. ↑ «Republicans are crusading against 'wokeness'». NBC News (στα Αγγλικά). 2 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2025.
  10. ↑ McWhorter, John (17 Αυγούστου 2021). «Opinion | How 'Woke' Became an Insult»Δωρεάν πρόσβαση υπoκείμενη σε περιορισμένη δοκιμή, συνήθως απαιτείται συνδρομή. The New York Times.
  11. 1 2 Sobande, Francesca; Kanai, Akane; Zeng, Natasha (2022-11-01). «The hypervisibility and discourses of ‘wokeness’ in digital culture» (στα αγγλικά). Media, Culture & Society 44 (8): 1576–1587. doi:10.1177/01634437221117490. ISSN 0163-4437. https://doi.org/10.1177/01634437221117490.
  12. ↑ Fanjul, Sergio C. (11 Μαρτίου 2024). «Why wokeness has pitched the left into crisis». EL PAÍS English (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2025.
  13. ↑ «How has the meaning of the word "woke" evolved?». The Economist. ISSN 0013-0613. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2025.
  14. ↑ Khan, Abdul Wahid; Pandey, Jatin (2023-01-20). «Consumer psychology for food choices: a systematic review and research directions». European Journal of Marketing. doi:10.1108/ejm-07-2021-0566. ISSN 0309-0566. http://dx.doi.org/10.1108/ejm-07-2021-0566. «"The adverts span from 2015–2018, which reflects the point at which the language of 'woke(ness)' entered mainstream media and marketing spheres"».
  15. ↑ Shariatmadari, David (14 Οκτωβρίου 2019). «Cancelled for sadfishing: the top 10 words of 2019». The Guardian (στα Αγγλικά). ISSN 0261-3077. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2023.
  16. ↑ Lewis, Helen (14 Ιουλίου 2020). «How Capitalism Drives Cancel Culture». The Atlantic (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2023.
  17. ↑ «Companies can appeal to workers and consumers with liberal messages». The Economist. ISSN 0013-0613. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2023.
  18. ↑ Mirzaei, Abas. «Where 'woke' came from and why marketers should think twice before jumping on the social activism bandwagon». The Conversation (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2023.


Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Woke&oldid=11551496"