Guinea
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 La Guinea (Guinée an fransèis) a l'é un pais dl'Àfrica ossidental. A confin-a a nòrd-òvest con Guinea-Bissau, a nòrd con Senegal e Mali, a est con Còsta d'Avòri, a sud con Liberia e Sierra Leone, e a l'é bagnà a òvest da l'Océan Atlàntich. La capital a l'é Conakry, ch'a l'é 'l prinsipal port e sènter econòmich. A l'ha na surfassa ëd 245.857 km² e a conta anviron 14,5 milion d'abitant (stima 2024). Anté ch'as treuva Stòria modernaLa Guinea a l'é stàita un possediment dla Fransa dal 1890, peui part dl'Àfrica Ossidental Fransèisa. Dël 1958, sota la guida d'Ahmed Sékou Touré, a l'ha arfudà la Comunità Fransèisa e a l'ha otnù l'indipendensa. Dòp la mòrt ëd Touré (1984), ël pais a l'é stàit governà da na sequensa 'd regim militar, con ëd perìod ëd democrassìa debla. Dël 2021 un colp dë stat militar a l'ha portà al podèj Mamady Doumbouya. Organisassion polìticaLa Guinea (nòm ofissial: République de Guinée) a l'é teòricament na repùblica semipressidensial, ma dal colp dë stat a l'é governà da na giunta militar ciamà Comità nassional për la arconstitussion e la democrassìa (CNRD). Ël pressident a l'é Mamady Doumbouya (dal 2021). Ël prim ministr a l'é Bah Oury (dal 2024). La situassion polìtica a resta instàbil e tròp sota 'd pression antërnassional. Geografìa e econòmìaËl pais a l'ha 'd montagne (Futa Jalon), 'd pian-e e na còsta atlàntica. A l'é rich ëd risorse naturaj: a l'é un dij produtor prinsipaj ëd bauxite al mond, e a l'ha d'òr, diamant, fer e idroeletricità. Malgré sòn, la popolassion a viv an condission ëd povretà àuta. L'agricoltura (ris, fruta tropical, cafè) a dà da travaj a la pì part ëd la gent. CulturaLa lenga ofissial a l'é 'l fransèis, ma a-i son 24 lenghe nassionaj, tra le quaj ël fula, ël malinké e ël susu. La religion pì difondùa a l'é l'Islam. La mùsica tradissional e 'l bal a son part amportanta dl'identità nassional. Galerie
|
